Συνένοχοι
Πέντε επιβάτες στο κουπέ ενός τρένου σ’ ένα ταξίδι του χαμού. Και μία έκτη επιβάτιδα, η πέτρα του σκανδάλου, το φιτίλι που βάζει φωτιά. Το ανείκονo συντελείται εκεί μπροστά στα μάτια τους και θα τους σημαδέψει για μια ολόκληρη ζωή.
«Το τελευταίο πράγμα που αποτύπωσαν τα μάτια μου σαν στιγμή απολιθωμένη, σαν πίνακας που δεν άλλαξε όλες τις δεκαετίες που πέρασαν, είναι τα πρόσωπά σας πίσω από το κλειστό τζάμι: απαθή, αμέτοχα, αδιάφορα. Ουρλιάζω και δεν ακούω τη φωνή μου. Ούτε κι εσείς. Αλλά εσείς βλέπετε. Κι εγώ βλέπω εσάς να παρακολουθείτε το ανούσιο δράμα που παίζεται πάνω στα στραπατσαρισμένα νλιοτρόπια. Το σφραγίσατε το τζάμι, αγαπητοί μου τοινοί συνταξιδιώτες. Το σφραγίσε η αδιαφορία σας.
»Από τότε ζείτε μ’ αυτήν την εικόνα. Τη φέρατε καμιά φορά στο μυαλό σας; Ή την απωθήσατε; Όμως, το ασυνείδητο, κυρίες και κύριοι, δεν έχει χρόνους, ενεστώτα, παρατατικό, μέλλοντα. Έχει μόνο εικόνες. Και ενοχές. Που φυτρώνουν ξανά και ξανά, όσο κι αν τις ξεριζώνουμε. Κάθονται εκεί υπομονετικά και περιμένουν την ώρα τους…»
Οι ζωές των έξι ηρώων χαρτογραφούνται από μοναξιά και έρωτες, από επαγγελματικά αδιέξοδα και οικογενειακά μυστικά. Με ρυθμό που όλο και επιταχύνεται, απογυμνώνονται και οδηγούνται στην τελική δραματική σύγκρουση, όπου το μαχαίρι χώνεται βαθιά, και ο καθένας θα πληρώσει για το μερτικό του στο φταίξιμο.
Η σιωπή και η αποσιώπηση είναι το κεντρικό Λόγος σ’ αυτό το βιβλίο. Και για τις ολέθριες συνέπειες στις μοιραίες επιλογές των ανθρώπων που φοβούνται τη μοίρα τους, κάποια στιγμή, την καταστροφή τους. Ένα μυθιστόρημα που διαβάζεται με αναγνώση σε έντεκς ταραγμένες, από το ολοκαύτωμα των Εβραίων και το Άουσβιτς μέχρι τη θαμπή, κουρασμένη Ελλάδα του σήμερα. Ένα χρονικό για τον προηγούμενο αιώνα και για τον τωρινό, για αθώους και ενόχους, για τη Μεγάλη Ιστορία.
Κριτικές
Τάσος Ψάρρης,
[…] Οι ήρωες είναι ένοχοι και θύματα μαζί, κι αυτό δεν είναι περίεργο. Είμαστε φτιαγμένοι γι’ αυτόν τον διπλό ρόλο. Η εξισορρόπηση πάνω από το χάσμα της υπαιτιότητας εξασφαλίζει την επιβίωσή μας. Αν ήμασταν μόνο ένοχοι ή μόνο θύματα, δεν θα μπορούσαμε να ζήσουμε.
Άνθρωποι και καταστάσεις, λοιπόν, έχουν χαράξει οριζόντια, κάθετα και διαγώνια τις ζωές των κυρίων προσώπων του μυθιστορήματος, διαμορφώνοντας την ιστορία τους.
Με αυτόν τον τρόπο η ιστορική πραγματικότητα διαπερνά τον χρόνο και γίνεται μόνιμο πρίσμα, […] διυλίζει τις υπάρξεις και απαντάει, οποιοδήποτε ίχνος ηθικής καθαρότητας μπορεί να υπάρχει σε αυτό που ονομάζεται πράτειν.
Κατερίνα Δ. Σχοινά,
Η συγγραφέας αναλαμβάνει το βαρύ χρέος της συλλογικής μας ενοχής και εξομολόγησης. Κατακερματίζοντας την αφήγηση σε αφηγηματικά σπαράγματα από βιωματικές αφηγήσεις των πέντε ηρώων της γεμάτα κενά και ρωγμές, η Πυλόρωφ εμπλέκει, με αυτή τη ρηματική διάταξη του αφηγηματικού υλικού, τον αναγνώστη της σε ένα είδος «συμμετοχικής παρατήρησης», καλώντας τον να συμπληρώσει ο ίδιος τα κενά και να γίνει συμμέτοχος στη συγκρότηση νοήματος.
[…] Με την αξιοποίηση του αυτοβιογραφικού εργαλείου (πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις, αλλά και ημερολογιακές καταγραφές), που προσφέρει μια ψευδαίσθηση αληθοφάνειας, αλλά και με τη θεατρική δόμηση του κειμένου της, η Πυλόρωφ εμπλέκει συναισθηματικά τον αναγνώστη, καθιστώντας τον συνεπιβάτη στο τρομακτικό ταξίδι προς τη χώρα της Δυστοπίας […].
Γιάννης Ξανθούλης
Στο μυθιστόρημα Συνένοχοι, ένα γεγονός ανάβει τη φλόγα της εκδίκησης, της αυθαιρεσίας της αυτοδικίας, αφού η εξ ουρανού δικαιοσύνη αμφισβητείται. Προσωπικά, αυτού του είδους οι ιστορίες με γοητεύουν πάντα, ίσως γιατί μου αρέσει να αποδίδεται δικαιοσύνη σωστά, πέρα από την αθροιστικά πονηρή επικείμενεια των νόμων.
Στο μυθιστόρημα της κ. Πυλόρωφ τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, γιατί οι ήρωές μας, παρά τη λογική της έντασης και τα όποια δικαιολογητικά τους, αναγκάζονται να ξεσκονίσουν τις τύψεις τους, όσοι δηλαδή είναι σε θέση να παράγουν τύψεις.
«Συνένοχοι» της Νόρας Πυλόρωφ | Όπως περνούν τα χρόνια
Ένα μυθιστόρημα που ταξιδεύει τον αναγνώστη σε εποχές ταραγμένες, από τις εκτοπίσεις των Εβραίων και το Άουσβιτς μέχρι τη θαμπή, κουρασμένη Ελλάδα του σήμερα
Δεν στεγάζεται η αλήθεια, πουθενά δεν χωράει. Και άμα πλαταίνει και άμα θεριεύει φεύγει μακριά από τα σπίτια. Παίρνει τραίνα και διασχίζει σταθμούς στο πουθενά του κόσμου. Πότε στριμώχνεται στα κουπέ, σκύβει κατά τον ήλιο σαν τα ηλιοτρόπια που κυκλώνουν ως πέρα τον ορίζοντα και του χαϊδεύουν τα μάτια με ένα κίτρινο χρώμα, ανυπόφορα εκτυφλωτικό. Δεν βρίσκει καταφύγιο η αλήθεια. Και άμα θέλουμε να της ξεφύγουμε, εκείνη βρίσκει τον τρόπο και επιστρέφει αγριότερη από ποτέ, αλλάζοντας τη ροή των πραγμάτων, διδάσκοντας μας ένα σορό πράγματα που δεν γνωρίζαμε για τον εαυτό μας. Είναι πολλές οι αλήθειες. Μα πάνω από όλες εκείνη που σημαδεύει την ψυχή μας, δεν είναι άλλη από αυτή την κοινή πραγματικότητα, την ατμόσφαιρα που διαμορφώνει η βιωμένη εμπειρία μας, η πιο συλλογική.